Cudzoziemcowi posiadającemu nieruchomość w Turcji może zostać udzielone krótkoterminowe zezwolenie na pobyt (turecka ustawa nr 6458 o cudzoziemcach i ochronie międzynarodowej, art. 31/1-b). Zezwolenie na pobyt w Turcji to zezwolenie, które musi uzyskać cudzoziemiec przebywający w Turcji dłużej niż okres dozwolony wizą lub zwolnieniem z obowiązku wizowego albo dłużej niż dziewięćdziesiąt dni (art. 19/1). Ustawa stanowi „może zostać udzielone”: spełnienie przesłanek nie przekształca zezwolenia w prawo. Wymaga się również, aby nieruchomość miała charakter mieszkaniowy i była używana jako mieszkanie.
Niniejszy tekst wyjaśnia procedurę składania wniosku, okoliczności powodujące utratę zezwolenia oraz okresy biegnące po wydaniu decyzji odmownej lub o cofnięciu zezwolenia. Zasady nabywania nieruchomości zostały opisane na stronie nabywanie nieruchomości przez cudzoziemców w Turcji.
Zezwolenie na pobyt w Turcji: które przepisy stosuje się do właściciela nieruchomości?
Ustawa zawiera dwie odrębne podstawy:
| Właściciele nieruchomości | Inwestorzy | |
|---|---|---|
| Podstawa prawna | 6458 art. 31/1-(b) | 6458 art. 31/1-(j) |
| Okres zezwolenia | Według ustawy każdorazowo maksymalnie dwa lata (art. 31/2); zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym każdorazowo maksymalnie rok (rozporządzenie art. 28/1) | Każdorazowo maksymalnie pięć lat (art. 31/5) |
| Czy to zezwolenie prowadzi do obywatelstwa w trybie nadzwyczajnym? | Nie | Tak (ustawa o obywatelstwie tureckim art. 12/1-b) |
Podstawa (j) została dodana w 2016; zakres i kwotę inwestycji określa Prezydent.
„Nie” w tabeli dotyczy wyłącznie samego zezwolenia. Nabycie nieruchomości za kwotę i na warunkach określonych w rozporządzeniu jest, niezależnie od zezwolenia na pobyt, jednym ze sposobów nabycia obywatelstwa tureckiego na podstawie decyzji Prezydenta (rozporządzenie w sprawie stosowania ustawy o obywatelstwie tureckim, art. 20/2-b). Szczegóły znajdują się na stronie obywatelstwo tureckie przez inwestycję. Czas spędzony w Turcji na podstawie zezwolenia związanego z nieruchomością jest również wliczany do wymaganego przy nabyciu obywatelstwa w trybie ogólnym nieprzerwanego pięcioletniego pobytu (ustawa o obywatelstwie tureckim art. 11, art. 15).
Jaka nieruchomość jest uznawana za wystarczającą?
Ustawa przewiduje, że charakter i wartość nieruchomości stanowiącej podstawę krótkoterminowego zezwolenia na pobyt określa Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (6458 art. 31/6). Ustęp ten został dodany ustawą nr 7533 i wszedł w życie 30 listopada 2024. Wartość nie jest określona w ustawie, lecz w akcie administracyjnym i może ulec zmianie; dlatego na tej stronie nie podaje się kwot.
Rozporządzenie wykonawcze wyraźnie określa wymóg dotyczący charakteru nieruchomości: w przypadku wniosków opartych na posiadaniu nieruchomości nieruchomość musi mieć charakter mieszkaniowy i być w tym celu używana. Członkowie rodziny posiadający udział we współwłasności w częściach ułamkowych lub współwłasności łącznej nieruchomości również mogą złożyć wniosek na tej podstawie. W przypadku członków rodziny bez udziału nieruchomość może być uwzględniona wyłącznie przy ustalaniu posiadanych środków finansowych (rozporządzenie art. 28/3). Działka budowlana lub lokal użytkowy nie spełnia tego wymogu.
Dokumenty wymagane przy składaniu wniosku są publikowane na stronie internetowej Dyrekcji ds. Zarządzania Migracją (rozporządzenie art. 21/1). Dyrekcja ds. Zarządzania Migracją jest organem podległym Ministerstwu Spraw Wewnętrznych, prowadzącym sprawy pobytowe cudzoziemców; zmieniony w 2025 artykuł ustawy określa ją jako Prezydium Dyrekcji ds. Zarządzania Migracją (6458 art. 121/A).
Jakie warunki należy spełnić?
Ustawa wymienia pięć warunków (6458 art. 32/1):
- przedstawienie uzasadnienia wniosku oraz związanych z nim informacji i dokumentów,
- niezaliczanie się do cudzoziemców, którym nie zezwala się na wjazd do Turcji (art. 7),
- posiadanie warunków mieszkaniowych zgodnych z ogólnymi standardami zdrowotnymi i bezpieczeństwa,
- na żądanie – przedstawienie zaświadczenia o niekaralności z państwa obywatelstwa lub legalnego pobytu,
- zgłoszenie adresu pobytu w Turcji.
Warunek posiadania zakwaterowania jest odrębny od własności nieruchomości. Przy jego ustalaniu podstawę stanowi oświadczenie cudzoziemca; w razie potrzeby dokonuje się weryfikacji na podstawie rejestru adresowego lub przeprowadza się czynności sprawdzające na miejscu (rozporządzenie art. 22/7). Rozporządzenie wymaga ponadto ważnego ubezpieczenia zdrowotnego obejmującego okres zezwolenia oraz wystarczających i regularnych środków finansowych. Wnioski osób, które nie uregulowały należności wynikających z naruszenia przepisów wizowych lub poprzedniego zezwolenia na pobyt oraz niektórych należności publicznoprawnych, podlegają odrzuceniu (rozporządzenie art. 22/6, art. 22/10, art. 22/13).
Gdzie i w jaki sposób składa się wniosek?
Ustawa przewiduje zasadniczo złożenie wniosku w tureckim konsulacie w państwie obywatelstwa lub legalnego pobytu cudzoziemca; składanie wniosku na terenie Turcji do urzędu gubernatora dopuszcza w enumeratywnie wymienionych przypadkach (6458 art. 21/1, art. 22/1). Wnioski składane na terenie Turcji kieruje się do urzędu gubernatora i mogą być przyjmowane również drogą elektroniczną (rozporządzenie art. 19/4, art. 21/1). Podstawa dotycząca nieruchomości nie jest wyraźnie wymieniona w tym ustawowym wykazie; w praktyce wnioski te przyjmowane są również na terenie Turcji i rozpatrywane przez prowincjonalne dyrekcje ds. zarządzania migracją.
Wniosek składa cudzoziemiec osobiście; może go złożyć również za pośrednictwem przedstawiciela ustawowego lub umocowanego adwokata (rozporządzenie art. 21/4). Paszport musi być ważny co najmniej sześćdziesiąt dni dłużej niż wnioskowany okres zezwolenia (6458 art. 21/2). Wnioski są rozpatrywane w terminie nie dłuższym niż dziewięćdziesiąt dni (art. 21/5). Osobie, która ukończyła składanie wniosku, wydaje się dokument potwierdzający jego złożenie; dokument ten uprawnia do pobytu w Turcji do czasu rozstrzygnięcia sprawy (rozporządzenie art. 21/9).
Cudzoziemiec składający wniosek o przedłużenie może przebywać w Turcji do czasu wydania decyzji, nawet po upływie okresu obowiązywania zezwolenia (6458 art. 24/2).
W jakich przypadkach zezwolenie podlega odmowie, cofnięciu lub nieprzedłużeniu?
Krótkoterminowe zezwolenie na pobyt nie zostaje udzielone, podlega cofnięciu, a po upływie okresu obowiązywania nie zostaje przedłużone, w następujących przypadkach (6458 art. 33/1; rozporządzenie art. 29/1):
- niespełnienie jednego z warunków określonych w art. 32 lub późniejsze ich ustanie,
- stwierdzenie, że zezwolenie jest wykorzystywane niezgodnie z celem, dla którego zostało udzielone,
- przebywanie za granicą łącznie ponad sto dwadzieścia dni w ciągu ostatniego roku (z wyjątkiem pobytów wynikających z obowiązkowej służby publicznej, wykonywania obowiązków, nauki lub zdrowia),
- istnienie decyzji o wydaleniu lub zakazie wjazdu do Turcji.
Zasada stu dwudziestu dni znajduje się w rozporządzeniu, a nie w ustawie; ustawa pozostawia tę kwestię rozporządzeniu (6458 art. 33/2). Dlatego od cudzoziemca, którego zezwolenie zostało cofnięte, przy ponownym składaniu wniosku nie wymaga się nowej podstawy (21/11).
Sprzedaż nieruchomości usuwa podstawę zezwolenia. Cudzoziemiec zamierzający nadal przebywać w Turcji składa do urzędu gubernatora wniosek o zezwolenie na pobyt odpowiednie do nowego celu pobytu w terminie dziesięciu dni od dnia ustania podstawy. Dotychczasowe zezwolenie wygasa z dniem ustania podstawy (6458 art. 29/1; rozporządzenie art. 26). Przy sprzedaży własność przechodzi z chwilą wpisu do księgi wieczystej (turecki kodeks cywilny art. 705). Sytuacja osoby, która sprzedaje nieruchomość i natychmiast nabywa inne mieszkanie, nie jest odrębnie uregulowana.
Terminy: który czego dotyczy i kiedy zaczynają biec?
Terminy inne niż oznaczone jako „dni robocze” są liczone w dniach kalendarzowych. Doręczenie to oficjalne przekazanie decyzji adresatowi; terminy dotyczące wniesienia skargi biegną od tej daty. Do tych terminów wlicza się dni ustawowo wolne od pracy; jeżeli ostatni dzień terminu przypada w dzień ustawowo wolny od pracy, termin upływa z końcem następnego dnia roboczego (ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 8).
| Na co | Termin | Kiedy się zaczyna | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Wniosek z terenu Turcji | Składa się przed upływem okresu pobytu na podstawie wizy lub bezwizowego; przyjmuje się również, jeśli przekroczono go o co najwyżej dziesięć dni. W razie większego przekroczenia wydaje się decyzję o wydaleniu | Dzień, w którym upłynął okres pobytu na podstawie wizy lub bezwizowego | rozporządzenie art.21/2; 6458 art.54/1-e |
| Uzupełnienie brakującego dokumentu | Trzydzieści dni; jeżeli nie zostanie uzupełniony, wniosek pozostawia się bez rozpoznania | Data powiadomienia o braku | rozporządzenie art.22/1 |
| Rozpoczęcie korzystania z zezwolenia uzyskanego w konsulacie | Sześć miesięcy; jeżeli nie zostanie wykorzystane, zezwolenie traci ważność | Przepisy nie określają odrębnie; należy sprawdzić daty w zezwoleniu | 6458 art.19/1; rozporządzenie art.19/5 |
| Rejestracja adresu i zmiana adresu | Dwadzieścia dni roboczych | Przy zezwoleniu uzyskanym w konsulacie — wjazd do Turcji; przy zezwoleniu uzyskanym w Turcji — odbiór dokumentu; przy zmianie — data zmiany | 6458 art.26/2; rozporządzenie art.22/12, art.23/2 |
| Wniosek o przedłużenie | Można złożyć na sześćdziesiąt dni przed upływem zezwolenia; należy złożyć przed upływem | Licząc wstecz od końca okresu zezwolenia | 6458 art.24/2 |
| Nowy wniosek, jeżeli nieruchomość zostanie sprzedana | Dziesięć dni | Data ustania podstawy | rozporządzenie art.26/1 |
| Pobyt za granicą | W ciągu ostatniego roku łącznie nie może przekroczyć stu dwudziestu dni | Ostatni rok liczony wstecz | rozporządzenie art.29/1-c |
| Pozostanie w Turcji po odmowie lub nieprzedłużeniu | Wydaje się dokument umożliwiający pozostanie co najwyżej dziesięć dni. Wobec osoby, której odmówiono przedłużenia, a która nie wyjechała w ciągu dziesięciu dni, wydaje się decyzję o wydaleniu | Przepisy nie określają odrębnie; należy sprawdzić datę w dokumencie | rozporządzenie art.22/11; 6458 art.54/1-j |
| Wyjazd z Turcji w razie cofnięcia zezwolenia | Wobec osób, których zezwolenie cofnięto, wydaje się decyzję o wydaleniu; w decyzji z reguły wyznacza się termin od piętnastu do trzydziestu dni | Wskazany w decyzji | 6458 art.54/1-f, art.56/1 |
| Skarga na decyzję o odmowie, cofnięciu lub nieprzedłużeniu | Sześćdziesiąt dni | Dzień następujący po dniu, w którym decyzję doręczono na piśmie | ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art.7, art.8 |
| Skarga na decyzję o wydaleniu | Siedem dni; orzeczenie sądu jest prawomocne | Doręczenie decyzji | 6458 art.53/3 |
| Jeżeli w toku postępowania nie można doręczyć pism na adres | Sprawę pozostawia się bez rozpoznania. Jeżeli w ciągu dwóch miesięcy nie poda się nowego adresu, skargę uważa się za niewniesioną | Data pozostawienia sprawy bez rozpoznania | ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art.26/3; 6458 art.31/7 |
| Apelacja do regionalnego sądu apelacyjnego od orzeczenia sądu administracyjnego (apelacja do regionalnego sądu apelacyjnego) | Trzydzieści dni | Doręczenie orzeczenia | ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art.45 |
| Ponowny wniosek po odmowie lub cofnięciu | Jeżeli wniosek zostanie złożony w ciągu sześciu miesięcy, wymaga się nowej podstawy | Decyzja o odmowie lub cofnięciu | rozporządzenie art.21/10 |
Termin dwóch miesięcy nie jest terminem do wniesienia skargi. Jest to termin przyznany na podanie nowego adresu, jeżeli po wniesieniu skargi sąd nie może doręczyć pism na adres.
Skarga na decyzję o odmowie, cofnięciu lub nieprzedłużeniu
Doręczenie i tryb zaskarżenia. Decyzję o odmowie, cofnięciu lub nieprzedłużeniu doręcza się cudzoziemcowi, jego przedstawicielowi ustawowemu lub adwokatowi; w doręczeniu wskazuje się też, w jaki sposób można skorzystać z praw przysługujących w związku z decyzją (6458 art.25/2). Ustawa nie przewiduje dla decyzji w sprawie zezwolenia na pobyt odrębnego organu odwoławczego w postępowaniu administracyjnym; właściwa jest droga sądowoadministracyjna. Przed wniesieniem skargi, w terminie do jej wniesienia, można zwrócić się o uchylenie decyzji do organu wyższego stopnia, a jeżeli takiego nie ma — do organu, który ją wydał. Wniosek ten wstrzymuje bieg terminu do wniesienia skargi. Jeżeli w ciągu trzydziestu dni nie udzieli się odpowiedzi, wniosek uważa się za odrzucony i termin biegnie dalej (ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art.11). Ustawa nie przyznaje temu wnioskowi skutku przedłużającego okres pobytu w Turcji.
Doręczenie podczas pobytu za granicą. Doręczenia można dokonać na adres wskazany w systemie rejestracji adresów. Jeżeli pod adresem nikogo nie ma, dokument pozostawia się sołtysowi i umieszcza zawiadomienie na drzwiach; za datę doręczenia uważa się dzień umieszczenia zawiadomienia. Skutek jest taki sam, nawet jeżeli pod tym adresem się nie mieszka (turecka ustawa o doręczeniach art.21). Jeżeli posiada się elektroniczny adres do doręczeń, doręczenie uważa się za dokonane z końcem piątego dnia następującego po dniu, w którym dokument trafił na ten adres (turecka ustawa o doręczeniach art.7/a). Termin do wniesienia skargi może zatem rozpocząć bieg i upłynąć podczas pobytu za granicą. Jeżeli planuje się dłuższy pobyt za granicą, należy zadbać o monitorowanie pism urzędowych przychodzących na adres w Turcji.
Sąd. Skargę wnosi się do sądu administracyjnego (6458 art.101). Sąd administracyjny jest sądem pierwszej instancji rozpoznającym skargi na decyzje administracji. Sądem właściwym jest sąd administracyjny miejsca siedziby organu, który wydał decyzję (turecka ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art.32). W przypadku wniosków składanych z terenu Turcji decyzję wydaje urząd wojewódzki (6458 art.25/1); dla wniosku złożonego w Alanyi będzie to Urząd Wojewódzki w Antalyi. Jeżeli przebywa się za granicą, skargę można też złożyć w tureckim konsulacie; po pobraniu opłaty i kosztów pocztowych oraz zarejestrowaniu skargi uważa się ją za wniesioną w dniu rejestracji (turecka ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art.4, art.6). Skargę może wnieść sam cudzoziemiec, jego przedstawiciel ustawowy lub adwokat; ustawa wymienia te trzy osoby łącznie (6458 art.31/7).
Skarga nie wstrzymuje wykonania decyzji. Wniesienie skargi samo w sobie nie wstrzymuje wykonania decyzji (turecka ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art.27). Wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd nazywa się wstrzymaniem wykonania i wniosek w tym przedmiocie składa się odrębnie w skardze. Sąd może wydać takie postanowienie, jeżeli łącznie zachodzą dwie przesłanki: wykonanie czynności spowodowałoby trudne do naprawienia lub niemożliwe do naprawienia szkody oraz czynność jest oczywiście sprzeczna z prawem. Postanowienie to co do zasady wydaje się za zabezpieczeniem, ale sąd może nie wymagać zabezpieczenia. Na odmowę można wnieść sprzeciw jeden raz w terminie siedmiu dni od dnia następującego po doręczeniu; nie można ponownie wystąpić z tym samym wnioskiem z tych samych przyczyn (ten sam artykuł).
Przepisy szczególne obowiązujące od 2024 r. Ustawa nr 7533 wprowadziła trzy reguły dla skarg na decyzje o odmowie udzielenia krótkoterminowego zezwolenia na pobyt oraz o cofnięciu zezwolenia (6458 art.31/7):
- Sprawa jest wcześnie przygotowywana do rozstrzygnięcia. Po złożeniu odpowiedzi na skargę przez organ administracji lub po upływie terminu do jej złożenia sprawę uważa się za gotową do rozstrzygnięcia. Etap drugiego pisma procesowego przewidziany w postępowaniu ogólnym nie ma zastosowania (turecka ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art.16). Dlatego istotne jest, aby wszystkie twierdzenia zostały w pełni przedstawione w skardze.
- Niepodanie adresu powoduje pozostawienie sprawy bez rozpoznania. Jeżeli w toku postępowania nie można doręczyć pism na wskazany adres, sprawę pozostawia się bez rozpoznania, a ewentualne postanowienie o wstrzymaniu wykonania traci moc z mocy prawa. Termin do podania nowego adresu, który w regule ogólnej wynosi rok, w tych sprawach wynosi dwa miesiące; jeżeli w tym terminie nie poda się adresu, skargę uważa się za niewniesioną (art.26/3).
- Rozprawa zależy od uznania sądu. W regule ogólnej w sprawie o stwierdzenie nieważności rozprawę przeprowadza się na wniosek jednej ze stron (art.17); w tych sprawach o przeprowadzeniu rozprawy decyduje sąd.
Przepisy te stosuje się do skarg wniesionych po 30 listopada 2024 r. (6458 przepis przejściowy art.3). Ustęp ten nie wymienia odrębnie decyzji o nieprzedłużeniu; kwestia, czy reguły te stosuje się również do skargi na nieprzedłużenie, jest sporna.
Często zadawane pytania
Czy mogę uzyskać zezwolenie na pobyt, jeżeli mam w Turcji dom?
Można złożyć wniosek, ale zezwolenie nie jest prawem podmiotowym. Ustawa wymienia osoby posiadające nieruchomość wśród tych, którym można udzielić krótkoterminowego zezwolenia na pobyt (6458 art.31/1-b). Wymaga się, aby mieszkanie było wykorzystywane w tym celu oraz aby spełniało określone przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych wymogi co do charakteru i wartości (art.31/6; rozporządzenie art.28/3).
Czy mogę wynająć swoje mieszkanie?
Zezwolenie jest uzależnione od wykorzystywania mieszkania na cele mieszkaniowe (rozporządzenie art.28/3). Wykorzystywanie zezwolenia niezgodnie z celem, dla którego zostało udzielone, stanowi podstawę cofnięcia (6458 art.33/1-b). Wpływ wynajmu na zezwolenie należy ocenić przed wynajęciem.
Czy po odrzuceniu wniosku można natychmiast złożyć nowy wniosek?
W przypadku ponownego wniosku w ciągu sześciu miesięcy wymagane jest nowe uzasadnienie (rozporządzenie art. 21/10). Nowy wniosek dotyczący tej samej nieruchomości nie zastępuje skargi na decyzję odmowną.
Mam Niebieską Kartę – czy potrzebuję zezwolenia na pobyt?
Nie. Osoby objęte art. 28 tureckiej ustawy o obywatelstwie nie są zobowiązane do uzyskania zezwolenia na pobyt (rozporządzenie art. 20/1-b).
Podstawa prawna
Turecka ustawa nr 6458 o cudzoziemcach i ochronie międzynarodowej — art. 7, 19, 21, 22, 24, 25, 26, 29, 31, 32, 33, 53, 54, 56, 101, 121/A, art. 3 przepisu przejściowego — mevzuat.gov.tr
Tureckie rozporządzenie w sprawie wykonania ustawy o cudzoziemcach i ochronie międzynarodowej — art. 19, 20, 21, 22, 23, 26, 28, 29 — mevzuat.gov.tr
Turecka ustawa nr 2577 o postępowaniu przed sądami administracyjnymi — art. 3, 4, 6, 7, 8, 11, 16, 17, 26, 27, 32, 45 — mevzuat.gov.tr
Turecka ustawa nr 7201 o doręczeniach — art. 7/a, 21 — mevzuat.gov.tr
Turecka ustawa nr 5901 o obywatelstwie — art. 11, 12, 15, 28 — mevzuat.gov.tr
Tureckie rozporządzenie w sprawie wykonania ustawy o obywatelstwie tureckim — art. 20 — mevzuat.gov.tr
Turecki kodeks cywilny nr 4721 — art. 705 — mevzuat.gov.tr
Powiązane strony
- Prawo najmu i nieruchomości — strona nadrzędna
- Nabywanie nieruchomości w Turcji przez cudzoziemców
- Obywatelstwo tureckie przez inwestycję
- Spadkobiercy zagraniczni: dziedziczenie nieruchomości w Turcji
Niniejszy tekst ma charakter ogólnej informacji prawnej i nie stanowi opinii prawnej. Ponieważ okoliczności każdej sprawy są inne, w konkretnej sytuacji zaleca się skorzystanie z pomocy adwokata.